Bài giảng trong nhà tù

Tôi thường đến giảng dạy trong các nhà tù và có rất nhiều cơ hội trò chuyện trực tiếp với các phạm nhân.

Một ngày nọ, ban quản lý nhà tù bất ngờ thông báo rằng sắp có một nhóm tù nhân được trả tự do.

Họ hy vọng tôi có thể dành cho những người ấy một buổi nói chuyện cuối cùng trước khi họ quay trở lại xã hội.

Khi tôi đang đứng trên bục giảng uống chén trà do một phạm nhân mang tới, bên ngoài lớp học bỗng vang lên tiếng ồn ào.

Hai lính canh có vũ trang áp giải một người đàn ông khoảng bốn mươi tuổi bước vào phòng.

Ông ta là một phạm nhân đặc biệt nguy hiểm.

Chân bị xiềng, tay bị còng và còn kéo theo một quả cầu sắt nặng nề.

Đó là mức canh giữ nghiêm ngặt nhất trong nhà tù để ngăn tù nhân trốn thoát.

Người đàn ông đứng thẳng người, cúi đầu thật sâu với tôi rồi lặng lẽ đi xuống cuối lớp ngồi xuống.

Hai lính canh đứng nghiêm ở hai bên với vẻ mặt lạnh lùng.

Trong hơn hai năm giảng dạy ở nhà tù, tôi chưa từng chứng kiến tình huống nào như vậy.

Rõ ràng phạm nhân này đã được cấp phép đặc biệt để tham gia buổi học.

Có lẽ chính gương mặt đầy phong sương và mệt mỏi của ông ấy đã khiến tôi thay đổi bài giảng đã chuẩn bị trước.

Tôi xóa nội dung cũ và viết lên bảng:

“Hãy chấp nhận số phận nhưng đừng ngừng đấu tranh cho một cuộc sống tốt đẹp hơn.”

Tôi kể lại câu chuyện đời mình để khích lệ các phạm nhân.

Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi từng làm giáo viên trung học.

Vì không học ở trường sư phạm chính quy nên tôi được phân công dạy hai lớp nổi tiếng nghịch ngợm.

Nhiều học sinh nam rất nổi loạn, còn nhiều học sinh nữ được định sẵn sẽ vào làm trong các nhà máy dệt sau khi tốt nghiệp.

Tôi hiểu cảm giác tức giận khi bị người khác coi thường.

Vì thế tôi chọn cách đối xử với các em như những người bạn.

Tôi khuyên các em sống lương thiện và theo đuổi một cuộc đời có phẩm giá.

Dần dần, hai lớp học trở nên yên ổn hơn và ít gây rắc rối hơn.

Sau đó, hiệu trưởng giới thiệu tôi học chuyên ngành tâm lý học tại trường đại học sư phạm.

Về sau tôi trở thành giáo viên tư vấn tâm lý.

Khi nghỉ hưu ở tuổi năm mươi, tôi tình nguyện đến các nhà tù để khuyên các phạm nhân sống tử tế và làm điều tốt cho xã hội.

Buổi giảng kéo dài năm mươi phút nhanh chóng kết thúc.

Khi tiếng chuông vang lên, người tù bị canh giữ nghiêm ngặt đứng dậy, cúi đầu với tôi một lần nữa rồi rời đi.

Vài ngày sau, tôi nhận được một lá thư ký tên:

“Học trò của thầy.”

Lá thư mở đầu bằng những dòng chữ khiến tôi lặng người:

“Thưa thầy, khi thầy đọc lá thư này thì có lẽ em đã không còn sống nữa. Em sắp bị xử tử theo pháp luật.”

Người viết nói rằng ông là một tội phạm sử dụng súng và đã gây ra nhiều vụ bạo lực nghiêm trọng.

Một ngày nọ, khi đang đứng chờ ra tòa trong sân nhà tù, ông vô tình nhìn thấy tôi từ xa.

Dù đã nhiều năm trôi qua, ông vẫn nhận ra tôi ngay lập tức.

Ông hỏi lính canh và biết rằng tôi đang làm tình nguyện viên giảng dạy trong nhà tù.

Ngay lúc ấy, ký ức thời niên thiếu bất ngờ ùa về.

Ông viết rằng khi học lớp tám, tôi từng là giáo viên Ngữ văn và giáo viên chủ nhiệm của ông.

Học sinh khi ấy rất thích tiết học của tôi vì tôi kể chuyện vô cùng sinh động.

Nhưng ông cũng thừa nhận mình từng là một học sinh nghịch ngợm.

Một lần trong giờ toán, ông trèo tường ra ngoài trường để ăn trộm đu đủ trong một khu vườn gần đó.

Không may chủ vườn phát hiện và đuổi theo.

Ông vội chạy về trường ngay trước tiết Văn của tôi.

Nhưng người chủ vườn cũng đi theo và nhận ra ông.

Sau khi nói chuyện với người chủ, tôi lặng lẽ lấy hai trăm đô la bồi thường số trái cây bị mất.

Sau đó tôi nghiêm khắc mắng ông và cảnh cáo rằng nếu còn trộm cắp nữa, tôi sẽ giao cho cảnh sát.

Để phạt, tôi bắt ông chạy hai nghìn mét quanh sân trường.

Sau kỳ nghỉ đông năm ấy, ông không bao giờ quay lại trường học nữa.

Ông bắt đầu lang thang bên ngoài và dần dấn thân vào con đường tội phạm.

Ông thường kể với bạn bè rằng có một người thầy đã từng trả tiền thay cho số đu đủ bị ăn cắp.

Bạn bè ông đều khen tôi vì đã bảo vệ học sinh thay vì giao lên phòng kỷ luật.

Ông kể rằng cha mình là một công nhân xay lúa mù chữ nhưng rất lương thiện và thường xuyên bị người khác bắt nạt.

Nhìn cha mẹ chịu đựng sự khinh thường khiến ông tin rằng chỉ những kẻ mạnh và hung bạo mới có thể tồn tại.

Vì thế ông tham gia các băng nhóm tội phạm suốt hơn hai mươi năm.

Cuối cùng ông bị bắt và bị kết án tử hình.

Trước khi thi hành án, ông chỉ có một nguyện vọng cuối cùng.

Đó là được nghe bài giảng của tôi thêm một lần nữa.

Yêu cầu ấy được chấp thuận chỉ một giờ trước buổi học.

Khi nghe tôi nói về cuộc sống, ông cảm thấy như mình được trở lại những năm tháng tuổi thiếu niên, ngồi trong lớp học mà không còn lo âu hay sợ hãi.

Ở cuối lá thư, ông viết:

“Một cuộc đời đầy hận thù là một cuộc đời đau khổ.”

“Hận thù nghĩa là lấy lỗi lầm của người khác để tự hành hạ bản thân cho đến khi chính mình bị hủy hoại.”

Ông nói rằng nếu hiểu được điều ấy sớm hơn, có lẽ cuộc đời mình đã khác.

Ông hy vọng những phạm nhân khác sẽ nhớ những lời ấy và sống bình yên hơn.

Lá thư kết thúc bằng một câu khiến tôi không thể quên:

“Nếu có kiếp sau, em vẫn mong được làm học trò của thầy.”

Một lời nói của người thầy đôi khi có thể ảnh hưởng đến học trò suốt cả cuộc đời.

Lòng tốt và sự dẫn dắt chân thành có thể gieo xuống những hạt giống mà nhiều năm sau mới bắt đầu nảy mầm.